Uitdagingen in bekabeling in de voedingsindustrie

Water en elektriciteit gaan niet goed samen. Dat maakt dat de voedingsindustrie met zijn frequente reinigingsprocessen de nodige uitdagingen met zich meebrengt op vlak van bekabeling. Het vraagt om een specifieke benadering waarin men vooral veel aandacht moet besteden aan omgevingsomstandigheden om tot hygiënisch ontworpen bekabeling te komen. Dit artikel probeert u een eerste inzicht mee te geven in hoe men op een hygiënisch verantwoorde manier kan bekabelen.

Met de verwachte wereldwijde bevolkingsaangroei (tot 9,1 miljard tegen 2050) zal de voedingsindustrie alleen maar belangrijker worden. Om de bevolking op een veilige en verantwoorde manier te voeden hebben voedings- en drankenproducenten één bezorgdheid duidelijk voor ogen: voedselveiligheid. In een productieproces ligt er eigenlijk voortdurend microbiologisch gevaar op de loer. De meeste problemen die ontstaan rond voedselveiligheid hebben te maken met een verkeerd ontwerp of met verkeerd gekozen componenten. Om de risico’s zo goed mogelijk terug te dringen, gelden de regels van goed hygiënisch ontwerp als richtlijn. Maar er bestaat uiteraard ook een wetgevend kader: de Europese Richtlijnen voor Levensmiddelenhygiëne EG852/2004, Machineveiligheid en Materialen in contact met voedingsmiddelen. Deze abstracte regels vertellen weliswaar waaraan u moet voldoen, maar niet hoe u dat als machinebouwer of installateur moet realiseren. U moet met andere woorden zelf de risico’s in kaart brengen en zo goed mogelijk minimaliseren. De normeringen van EHEDG of NEN geven dan meer nuttige, praktische aanwijzingen. 

Bekabeling
Kabels moeten langs alle kanten bereikbaar zijn om een goede reinigbaarheid te garanderen. (Beeld: Kadmy)

Geen one-cable-fits-all voor voedingsindustrie
Wat zijn dan de voornaamste principes om tot een hygiënische bekabeling te komen? De basisregel moet altijd zijn om kabels waar mogelijk te vermijden. Ze zijn echter een standaardonderdeel in ongeveer elk productieproces, zeker met de extra sensoriek waar Industrie 4.0 om vraagt. Hoe meer men kabels kan reduceren, hoe beter. Daarom zijn hybride kabels die meerdere functies op zich nemen altijd een goed idee voor de voedingsindustrie. De eigenlijke kabelselectie zal vervolgens niet zozeer verschillen als in andere industrieën. Belangrijk om weten is dat er in de voedingsindustrie geen one-cable-fits-all oplossing bestaat. Afhankelijk van welk product (zuurtegraad, temperatuur, stoom …) men produceert kan de keuze immers al drastisch verschillen. Toch zijn er een aantal aanbevelingen die men voor ogen kan houden. Kies voor buitenmantels steeds een hygiënisch verantwoord materiaal (niet-giftig, corrosiebestendig, reinigbaar, hydrolysebestendig, niet-reactief, afgedicht) zonder poriën. Een voorbeeld daarvan is TPE. Specifieke certificeringen kunnen via NSF. Om de kabels af te schermen kan men opteren voor hygiënische beschermslangen. Ook wartels komen in een hygiënische uitvoering, dat wil zeggen materialen die corrosiebestendig zijn en glad, zodat vuilresten geen kans krijgen zich te hechten of op te hopen en zonder spleten, kieren of schroefdraad.   Hetzelfde geldt voor connectoren.

Bekabeling
Kabelbandjes zullen in de voedingsindustrie altijd problematisch zijn voor de hygiëne. (Beeld: Ludmilla Parsyak)

Kabels scheiden en toegankelijk maken
Daarnaast moet er zeer veel aandacht gaan naar hoe men de kabels aanbrengt en legt. Wat er netjes uitziet vanuit elektrisch oogpunt (bijvoorbeeld kabels strak tegen de muur gemonteerd) is dat niet noodzakelijk vanuit hygiënisch oogpunt. Voor een goede reinigbaarheid moeten componenten langs alle kanten toegankelijk zijn. Bekabeling vormt hier geen uitzondering op. Daarom hebben fabrikanten al specifieke oplossingen ontwikkeld zoals afstandshouders aan de machine of oplossingen om veldbekabeling te scheiden, zodat het eenvoudig te reinigen wordt. En dit in tegenstelling tot kabelgoten, waar zich in bepaalde omstandigheden makkelijk restanten van voedsel of andere zaken kunnen verzamelen. Belangrijk vooral is om voldoende te testen of de gewenste kabeloplossing zich goed laat reinigen en de juiste eigenschappen heeft voor uw specifieke productieproces.    

Tekst Valérie Couplez  |  Beeld Lapp
Uitgelichte afbeelding: 
Wat er netjes uitziet vanuit elektrisch oogpunt, is dat niet altijd vanuit hygiënisch oogpunt. (Beeld: Kynny)